Ustawa frankowa – co zmienia dla frankowiczów? Przepisy obowiązujące od 7 sierpnia 2026 r.

Ustawa frankowa to ustawa z dnia 29 maja 2026 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących zawartych z konsumentami umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego (Dz.U. 2026 poz. 985). Obowiązuje od 7 sierpnia 2026 r. i przyspiesza postępowania w sprawach kredytów oraz pożyczek hipotecznych waloryzowanych frankiem szwajcarskim (CHF), zawartych z konsumentami. Najistotniejsza zmiana polega na wstrzymaniu obowiązku spłaty rat z mocy prawa z chwilą doręczenia pozwu bankowi, bez konieczności składania wniosku o udzielenie zabezpieczenia. Ustawa ma charakter proceduralny i nie rozstrzyga o ważności umowy ani o wyniku sporu.

Artykuł omawia zakres ustawy, mechanizm wstrzymania spłaty rat wraz z zakazem zgłaszania informacji do rejestrów, zmiany w procedurze cywilnej, sytuację procesową roszczeń banku oraz kwestie, których ustawa nie reguluje. Opracowano go na podstawie tekstu ustawy ogłoszonego w Dzienniku Ustaw oraz komunikatów Ministerstwa Sprawiedliwości. Osoby zainteresowane oceną wpływu nowych przepisów na własną sprawę mogą skorzystać z informacji na stronie kredyty frankowe – pomoc prawna oraz z poradnika unieważnienie kredytu frankowego krok po kroku.

Ustawa frankowa z 29 maja 2026 r. – kalendarium i zakres (kredyty CHF, konsumenci)

Rządowy projekt ustawy wpłynął do Sejmu 2 października 2025 r. jako druk nr 1758. Kolejne etapy prac oraz terminy wynikające z samej ustawy przedstawia poniższa tabela.

DataZdarzenieŹródło
2 października 2025 r.Projekt wpływa do Sejmu (druk nr 1758)Sejm
29 maja 2026 r.Sejm uchwala ustawę (230 głosów za, 175 przeciw, 23 wstrzymujące się)Sejm
25 czerwca 2026 r.Senat przyjmuje ustawęMinisterstwo Sprawiedliwości
17 lipca 2026 r.Podpis Prezydenta RPPAP
23 lipca 2026 r.Ogłoszenie w Dzienniku Ustaw, poz. 985Dziennik Ustaw
7 sierpnia 2026 r.Wejście w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia (art. 21)tekst ustawy
7 października 2026 r.Upływ 2-miesięcznego terminu na powiadomienie rejestrów przez kredytodawcę w sprawach w toku (art. 18 ust. 1)tekst ustawy
luty 2027 r.Upływ 6 miesięcy od wejścia ustawy w życie – termin cofnięcia pozwu, apelacji lub skargi kasacyjnej ze zwrotem połowy opłaty (art. 16)tekst ustawy

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy jej przepisy stosuje się do rozpoznawanych w sądowym postępowaniu cywilnym w trybie procesowym spraw o roszczenia związane z zawartą z konsumentem umową kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego albo umową pożyczki hipotecznej denominowanej lub indeksowanej do tej waluty, o ile konsument jest stroną postępowania. Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawę stosuje się także do spraw z udziałem spadkobiercy konsumenta, konsumenta, który przystąpił do długu lub poręczył za niego, oraz osoby ponoszącej odpowiedzialność rzeczową za jego spłatę. Jak wskazuje komentarz LEX, ustawa obejmuje umowy zawarte przez konsumentów niezależnie od celu kredytu. Kredyt zaciągnięty w ramach działalności gospodarczej, jako niezawarty z konsumentem, pozostaje poza jej zakresem.

Art. 2 wyznacza granice stosowania ustawy. Jej przepisów nie stosuje się do spraw o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego stwierdzającego obowiązek spełnienia świadczeń z umowy kredytu oraz do spraw o uzgodnienie z rzeczywistym stanem prawnym treści księgi wieczystej nieruchomości, na której zabezpieczono wierzytelności z takiej umowy (ust. 2). Wyłączone są również roszczenia dochodzone w postępowaniu grupowym, upadłościowym i restrukturyzacyjnym (ust. 3). W sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się Kodeks postępowania cywilnego (ust. 1). Pierwszą kwestią do rozstrzygnięcia w każdej sprawie jest zatem ustalenie, czy mieści się ona w zakresie ustawy frankowej, czy podlega zasadom ogólnym.

Wstrzymanie spłaty rat z mocy ustawy i zakaz wpisów w BIK

Centralne znaczenie ma art. 3 ustawy. Obowiązek spełniania przez konsumenta świadczeń z umowy kredytu ulega wstrzymaniu z mocy prawa z chwilą doręczenia pozwanemu pozwu konsumenta albo doręczenia powodowi pozwu wzajemnego konsumenta, do czasu prawomocnego zakończenia postępowania. Skutek ten nie zależy od wniosku ani od postanowienia sądu. Istotne jest, że o jego wystąpieniu decyduje doręczenie pozwu, a nie samo wniesienie go do sądu.

Art. 3 ust. 1 ustawy: „Z chwilą doręczenia pozwanemu pozwu wniesionego przez konsumenta albo z chwilą doręczenia powodowi pozwu wzajemnego wniesionego przez konsumenta obowiązek spełniania przez konsumenta świadczeń wynikających z umowy kredytu ulega wstrzymaniu z mocy prawa do czasu prawomocnego zakończenia postępowania.” (Dz.U. 2026 poz. 985)

Ustawodawca przesądził, że wstrzymanie się ze spełnianiem świadczeń nie może być uznane za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy kredytu (art. 3 ust. 2). Z tego względu kredytodawca nie może podejmować czynności związanych z niewykonaniem umowy, w szczególności jej wypowiedzieć, ani zgłaszać lub udostępniać informacji o niespełnieniu świadczeń. Zakaz obejmuje instytucje utworzone na podstawie art. 105 ust. 4 Prawa bankowego (z którymi w praktyce utożsamia się BIK), instytucje finansowe zależne od banków, biura informacji gospodarczej oraz instytucje pożyczkowe (art. 3 ust. 3).

Jeżeli informacja o niespełnieniu świadczeń została zgłoszona przed doręczeniem pozwu, kredytodawca ma obowiązek powiadomić wskazane podmioty o wystąpieniu skutku wstrzymania w terminie miesiąca od dnia doręczenia pozwu. Podmioty te są zobowiązane do wykreślenia danych w terminie nie dłuższym niż miesiąc od otrzymania powiadomienia (art. 3 ust. 4).

Sprawy wszczęte przed 7 sierpnia 2026 r.

Przepisy ustawy stosuje się do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie (art. 17 ust. 1). Jeżeli pozew konsumenta doręczono bankowi wcześniej, skutki określone w art. 3 ust. 1 i 3 następują z dniem wejścia ustawy w życie, czyli 7 sierpnia 2026 r. (art. 17 ust. 2). W takich sprawach kredytodawca był obowiązany w terminie 2 miesięcy od tej daty powiadomić rejestry o wstrzymaniu obowiązku świadczeń, a rejestry – wykreślić dane w terminie miesiąca od powiadomienia (art. 18 ust. 1 i 3). Jeżeli pozew nie został jeszcze doręczony, termin biegnie od dnia doręczenia (art. 18 ust. 2).

Wniosek o zabezpieczenie roszczenia

Wniosek o udzielenie zabezpieczenia przez wstrzymanie obowiązku spełniania świadczeń lub zakazanie pozwanemu czynności z art. 3 ust. 3 przewodniczący pozostawia w aktach sprawy bez dalszych czynności (art. 3 ust. 5). Postępowania w tym przedmiocie wszczęte i niezakończone przed wejściem ustawy w życie podlegają umorzeniu z mocy prawa, a zażalenie wniesione po tej dacie pozostawia się w aktach bez rozpoznania (art. 17 ust. 3 i 4). Zawieszenie spłaty rat jako środek zabezpieczający było wcześniej przedmiotem wyroku TSUE z 8 maja 2025 r. w sprawie C-324/23 (Myszak), dotyczącej kredytobiorców Getin Noble Bank – „w upadłości” od 20.07.2023 r. Trybunał uznał, że oddalenie wniosku o zabezpieczenie wyłącznie z powodu objęcia banku restrukturyzacją jest sprzeczne z dyrektywą 93/13 (Rzecznik Finansowy).

Art. 3 ust. 5 ustawy: „Wniosek o udzielenie zabezpieczenia roszczenia przez wstrzymanie obowiązku spełniania przez konsumenta świadczeń, o których mowa w ust. 1, lub zakazanie pozwanemu dokonywania czynności, o których mowa w ust. 3, a także w inny sposób prowadzący do osiągnięcia skutków przewidzianych w ust. 1, 3 i 4 przewodniczący pozostawia w aktach sprawy bez żadnych dalszych czynności.” (Dz.U. 2026 poz. 985)

Dobrowolna spłata i granice wstrzymania

Mimo wstrzymania kredytobiorca może nadal spełniać świadczenia, a kredytodawca nie może odmówić ich przyjęcia, dopóki łączna wysokość świadczeń już spełnionych jest niższa od kwoty kredytu udostępnionej kredytobiorcy (art. 3 ust. 6). Ustawa przewiduje wstrzymanie obowiązku, a nie jego wygaśnięcie, i ma wyłącznie charakter proceduralny – nie przesądza o ważności umowy, o czym rozstrzyga sąd (Infor.pl). Tekst ustawy nie przewiduje możliwości zrezygnowania przez konsumenta z wstrzymania obowiązku świadczeń.

Masz kredyt frankowy i chcesz ocenić wpływ ustawy na swoją sprawę? Skorzystaj z darmowej analizy umowy lub zadzwoń: +48 784 384 644.

Nowa procedura: posiedzenia niejawne, pisemne zeznania, uproszczone uzasadnienia

Drugą warstwę regulacji stanowią zmiany procesowe. Najważniejsze z nich zestawiono poniżej.

ZmianaPrzepis
Sąd I instancji może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym także wtedy, gdy strona wnioskuje o wysłuchanie na rozprawieart. 4
Analogiczna możliwość w II instancjiart. 12
Przesłuchanie świadka w ramach posiedzenia zdalnego mimo sprzeciwu z art. 263¹ k.p.c.art. 6 i 13
Przesłuchanie strony przez złożenie zeznań na piśmieart. 7 i 13
Uzasadnienie wyroku sądu I instancji może ograniczać się do powołania pism procesowych i przepisów prawaart. 10
Sąd II instancji orzeka w składzie jednego sędziego (z zastrzeżeniem art. 367¹ § 3 k.p.c.); zażalenia rozpoznawane są jednoosobowo w obu instancjachart. 11
Postanowienie o umorzeniu po cofnięciu pozwu lub apelacji może wydać referendarz sądowyart. 9 i 14
Powód bez miejsca zamieszkania w Polsce wytacza powództwo według ostatniego miejsca zamieszkania w Polsceart. 15

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie pozbawia stron możliwości wypowiedzenia się. Jeżeli strona złożyła wniosek o wysłuchanie na rozprawie, przewodniczący, kierując sprawę na posiedzenie niejawne, informuje strony o zasadniczych powodach takiego rozwiązania i wyznacza co najmniej dwutygodniowy termin do złożenia pism procesowych (art. 4 ust. 2). Zeznania strony na piśmie są dopuszczalne, jeżeli nie zachodzi potrzeba odebrania przyrzeczenia i sąd tak postanowi; sąd doręcza wówczas listę pytań wraz z pouczeniem, że strona może zostać wezwana na rozprawę (art. 7). Uproszczone uzasadnienie możliwe jest, jeżeli okoliczności sprawy temu nie stoją na przeszkodzie (art. 10 ust. 1). Jeżeli na podstawie dotychczasowych przepisów wyznaczono skład trzech sędziów, sąd rozpoznaje sprawę w takim składzie (art. 17 ust. 1).

Zwrot połowy opłaty

Zgodnie z art. 16 sąd z urzędu zwraca połowę uiszczonej opłaty od pozwu lub apelacji cofniętych także po rozpoczęciu posiedzenia, na które sprawa została skierowana, oraz od skargi kasacyjnej cofniętej także po jej przyjęciu do rozpoznania, jeżeli cofnięcie nastąpiło nie później niż 6 miesięcy od dnia wejścia ustawy w życie, czyli do lutego 2027 r. Decyzja o cofnięciu środka zaskarżenia lub pozwu wymaga jednak indywidualnej oceny sytuacji procesowej.

Sąd Najwyższy a skargi kasacyjne kredytodawców

Na podstawie art. 20 Sąd Najwyższy może zmienić postanowienie o przyjęciu do rozpoznania skargi kasacyjnej kredytodawcy, przyjętej przed 7 sierpnia 2026 r., i odmówić jej przyjęcia, jeżeli w sprawie nie występuje już istotne zagadnienie prawne lub nie istnieje potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości albo wywołujących rozbieżności w orzecznictwie, a zarazem nie zachodzą okoliczności z art. 398⁹ § 1 pkt 3 lub 4 k.p.c. Postanowienie zapada na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego (art. 20 ust. 2). Cel regulacji wyjaśnia Ministerstwo Sprawiedliwości.

Roszczenia banku: powództwo wzajemne i potrącenie

Ustawa nie pozbawia banku możliwości dochodzenia roszczeń, lecz zmienia ich uwarunkowania procesowe. Zgodnie z art. 8 ust. 1 powództwo wzajemne można wytoczyć do zamknięcia rozprawy przed sądem I instancji, a gdy sprawa jest rozpoznawana na posiedzeniu niejawnym – do wydania wyroku. Ministerstwo Sprawiedliwości wskazuje, że ustawa wydłuża termin na wniesienie powództwa wzajemnego do zakończenia postępowania w I instancji (komunikat MS).

Art. 8 ust. 1 ustawy: „Powództwo wzajemne można wytoczyć aż do zamknięcia rozprawy przed sądem pierwszej instancji, a jeżeli sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, aż do wydania wyroku przez sąd pierwszej instancji.” (Dz.U. 2026 poz. 985)

Sąd może wyłączyć powództwo wzajemne do odrębnego rozpoznania, jeżeli rozpoznanie go łącznie z powództwem głównym mogłoby doprowadzić do nadmiernej zwłoki (art. 8 ust. 2). Sąd właściwy do rozpoznania powództwa głównego jest właściwy także do rozpoznania powództwa wzajemnego, bez względu na wartość przedmiotu sporu (art. 8 ust. 3). Celem tych rozwiązań jest rozliczenie stron w jednym postępowaniu.

Odrębną kwestią jest potrącenie. Ustawa nie wprowadza szczególnych regulacji materialnoprawnych w tym zakresie; według komentarza opublikowanego na Infor.pl rozwiązania takie usunięto w toku prac parlamentarnych. Pozostały natomiast przepisy o kosztach. Jeżeli kredytodawca złożył oświadczenie o potrąceniu po wytoczeniu powództwa, a konsument nie zakwestionował jego zasadności, kredytodawca ponosi koszty procesu w części, w jakiej powództwo oddalono wskutek uwzględnienia potrącenia, niezależnie od wyniku sprawy (art. 5 ust. 1). Zasadę tę stosuje się odpowiednio do umorzenia postępowania na skutek cofnięcia pozwu wynikającego z takiego oświadczenia (art. 5 ust. 2) oraz do spraw, w których oświadczenie złożono przed 7 sierpnia 2026 r., a konsument nie zakwestionował potrącenia albo odstąpił od jego kwestionowania (art. 19).

Art. 5 ust. 1 ustawy: „Jeżeli kredytodawca złożył oświadczenie o potrąceniu po wytoczeniu powództwa, a konsument nie zakwestionował zasadności potrącenia, kredytodawca ponosi koszty procesu w części, w jakiej powództwo zostało oddalone wskutek uwzględnienia potrącenia, niezależnie od wyniku sprawy.” (Dz.U. 2026 poz. 985)

Czego ustawa nie zmienia: hipoteka, zarzut zatrzymania, kredyty w EUR i USD

Zakres ustawy jest wąski i proceduralny. Warto wskazać, czego nie obejmuje.

Ważność umowy. Ustawa nie zawiera przepisów o ważności umów kredytowych i ma wyłącznie charakter proceduralny (Infor.pl). O wyniku sprawy nadal decyduje sąd, stosując dotychczasowe przepisy oraz orzecznictwo TSUE i sądów krajowych.

Hipoteka i księga wieczysta. Ustawa nie zawiera przepisów o wykreśleniu hipoteki. Sprawy o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym oraz o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego są wyłączone z jej zakresu (art. 2 ust. 2) i pozostają na zasadach ogólnych.

Zarzut zatrzymania. Tekst ustawy nie reguluje zarzutu zatrzymania. Jedyny przepis o skutkach rozliczeń między stronami dotyczy kosztów procesu po potrąceniu (art. 5). Dopuszczalność podniesienia zarzutu zatrzymania przez bank nadal ocenia sąd na podstawie Kodeksu cywilnego oraz orzecznictwa Sądu Najwyższego i TSUE.

Kredyty w EUR, USD i innych walutach. Ustawa dotyczy wyłącznie umów waloryzowanych do CHF (art. 1). Jak podaje LEX, nie obejmuje kredytów waloryzowanych do innych walut, w tym euro, dolara amerykańskiego i jena, co potwierdza Infor.pl. W tych sprawach, a także w sprawach dotyczących WIBOR, art. 3 ustawy nie ma zastosowania, a wstrzymanie rat nadal wymaga wniosku o udzielenie zabezpieczenia roszczenia.

Z powyższego wynika, że wstrzymanie spłaty rat nie kończy sporu. Postępowanie toczy się dalej, a jego wynik zależy od indywidualnej oceny umowy. Ustawa przyspiesza proces, lecz go nie zastępuje.

Chcesz sprawdzić, czy Twoja umowa mieści się w zakresie ustawy? Prześlij ją przez formularz, a przygotujemy bezpłatną analizę – lub zadzwoń: +48 784 384 644.

FAQ – najczęstsze pytania o ustawę frankową

Od kiedy obowiązuje ustawa frankowa?

Ustawa z dnia 29 maja 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 985) została ogłoszona 23 lipca 2026 r. i weszła w życie 7 sierpnia 2026 r., po upływie 14 dni od ogłoszenia (art. 21). Obowiązuje od tej daty także w sprawach już wszczętych (Dziennik Ustaw).

Czy ustawa frankowa dotyczy spraw już w sądzie?

Tak. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawę stosuje się do spraw wszczętych i niezakończonych przed 7 sierpnia 2026 r., z wyjątkiem składu trzech sędziów wyznaczonego wcześniej. Jeżeli pozew doręczono bankowi przed tą datą, wstrzymanie spłaty następuje z dniem 7 sierpnia 2026 r. (art. 17 ust. 2). Wcześniejsze postępowania w przedmiocie zabezpieczenia podlegają umorzeniu z mocy prawa (art. 17 ust. 3).

Czy ustawa obejmuje kredyty w euro i dolarach?

Nie. Ustawa dotyczy wyłącznie umów kredytu i pożyczki hipotecznej denominowanych lub indeksowanych do franka szwajcarskiego, zawartych z konsumentami (LEX). W sprawach dotyczących kredytów w euro, dolarach, jenach czy WIBOR wstrzymanie rat nadal wymaga wniosku o zabezpieczenie.

Czy można nadal płacić raty po doręczeniu pozwu?

Tak. Obowiązek spłaty jest wstrzymany, lecz kredytobiorca może świadczyć dobrowolnie, a bank nie może odmówić przyjęcia świadczenia, dopóki suma dotychczasowych spłat jest niższa od kwoty udostępnionego kredytu (art. 3 ust. 6).

Czy ustawa frankowa unieważnia umowy kredytowe?

Nie. Ma charakter proceduralny i nie przesądza o ważności umowy ani o wyniku sporu. O tym nadal rozstrzyga sąd w każdej sprawie indywidualnie.

Zastrzeżenie: treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w konkretnej sprawie. Stan prawny na 3 listopada 2026 r.

Źródła

Ustawa z 29 maja 2026 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących zawartych z konsumentami umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego, Dz.U. 2026 poz. 985 – Dziennik Ustaw, ELI, tekst (PDF)

Sejm RP – przebieg prac nad drukiem nr 1758

Ministerstwo Sprawiedliwości – Senat przyjął ustawę (25.06.2026)

PAP – ustawa weszła w życie (podpis Prezydenta 17.07.2026)

LEX – Szczególne rozwiązania dotyczące rozpoznawania spraw frankowych

Infor.pl – Ustawa frankowa weszła w życie

Infor.pl – Nowa ustawa frankowa obowiązuje od 7 sierpnia

Czytaj dalej

Powiązane wpisy

Zobacz wszystkie wpisy
Zadzwoń Darmowa analiza